Medhouse 6.09.2017-30.06.2018
Tresna - jesienny wypoczynek
Eko Okna
ładowanie...

18 listopada 2017

Imieniny:

ładowanie...

złóż życzenia

Znak zodiaku: Skorpion
sprawdź horoskop

Ogłoszenia:
  1. Motoryzacja
  2. Nieruchomości
  3. Lokale
  4. Mieszkania
  5. Handel
  6. Usługi
  7. Finanse
  8. Zdrowie i Uroda
  9. Praca
  10. Różne
  11. Dodaj ogłoszenie
Tankował paliwo i nie płacił. Kiedy policjanci chcieli go zatrzymać, uciekał.
17.11.2017
0
17.11.2017
0
To nie jest dobra informacja dla kierowców. W przyszłym roku zamknięty zostanie wiadukt między rondem Chwałowickim a rondem Kamyczek w centrum Rybnika!
16.11.2017
7
Tomasz Cioch, kierownik Miejskiej Pracowni Urbanistycznej, został Pełnomocnikiem Prezydenta Rybnika ds. Inwestycji i Gospodarki przestrzennej.
14.11.2017
0
Jerzy Makula zdobył w lotnictwie wszystko, był na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. W życiu najważniejsza jest dla niego przyjaźń i rodzina.
10.11.2017
2
Kochanek kobiety uciekał przez okno. A właściciel mieszkania myślał, że to włamywacz!
17.11.2017
0
Kotewka i marsylia, rybnickie osobliwości cz. 1
04.05.2017   Rybnik, Region   Historia   Wydanie: 2017/18 (3116)

Marsylia spreparowana przez Richarda von FritzeKotewka to znana roślina, ponieważ wizerunek jej listka znajduje się w herbie miasta. O marsylii jednak mało kto słyszał, tymczasem w stawie w Rybnickiej Kuźni znajdowało się jedno z jej nielicznych stanowisk w Europie!

Przez wieki stawy leżące wokół Rybnika, Smolnej i Wielopola przynosiły dominium rybnickiemu spore dochody, głównie z hodowli ryb, żyznych łąk, młynów oraz owocu orzecha wodnego zwanego też kotewką (Trapa natans). Roślina ta zakorzeniona w dnie akwenu była niepotrzebnym wodorostem zarastającym hodowlane, młyńskie i kuźnicze stawy, a jej wszędobylskie liście ukształtowane w pływającą różyczkę utrzymywały się na powierzchni wody dzięki pęcherzykom powietrza znajdujących się na ich końcach.

Orzech jak ziemniak

W lipcu i sierpniu wypuszczała biały kwiat, który przekształcał się w czterokolczasty orzech około 2 cm średnicy. Owoc ten o dużej zawartości skrobi był zbierany i sprzedawany jako artykuł spożywczy, który po ugotowaniu smakował jak dobry ziemniak. W 1628 roku państwo rybnickie ze sprzedaży orzecha miało 18 złotych dochodu, największe jednak żniwa odnotowano w latach 1659-1664, co świadczy też o nie najlepszym stanie stawów.

Dochód ze zbiorów i handlu orzechem wodnym musiał być spory, skoro w 1787 roku państwo rybnickie wydzierżawiło prawo użytku owocu kotewki za 25 talarów rocznie. Kotewka przez wieki była pospolitą rośliną i jeszcze w latach międzywojennych (1918-1939) obserwowano jej stanowiska w okolicach Rybnika. Ostatni egzemplarz znikł ze stawu Rudzkiego po roku 1945 i dziś kotewka należy do roślin wymierających objętych ścisłą ochroną.

Jedyne w Europie

Od niepamiętnych czasów rosła też w stawie hutniczym w Rybnickiej Kuźni niezwykle rzadka roślina wodna zwana marsylią (Marsilea quadrifolia). Ta czterolistna paproć z rodziny marsyliowatych żyjąca w płytkich wodach ściągała tu botaników nawet z zagranicy. Znikła z hutniczego stawu w okresie drugiej wojny światowej. Dogłębne badania dowiodły, że staw w Rybnickiej Kuźni był jedynym stanowiskiem w Europie tej rzadkiej paprotki. Pierwsze jego odkrycie poparte naukowym opisem miało miejsce 14 października 1871 roku.

Roślinę znalazł Richard von Fritze, aptekarz i botanik w Rybnika, który zasuszone egzemplarze przesłał do jednego z instytutów naukowych w Niemczech. W "Kronice Rybnickiej Kuźni" autorstwa Walentego Szwedy (1901-1980) czytamy: "Od niepamiętnych czasów znajdowała się w stawie w Rybnickiej Kuźni roślina wodna zwana marsylia. Była to jedyna roślina w całej Europie. (...) Zaginęła podczas okupacji niemieckiej w latach 1939-1945." I nie ma w tym zapisie żadnej przesady, gdyż następny okaz (...) został spreparowany w 1914 roku przez botanika Aloisa Juliusza Wernera, zaś kolejny w 1929 roku przez naukowca Emanuela Czmoka.

Przetrwały do dziś

Wszystkie zasuszone egzemplarze marsylii ze stawu w Rybnickiej Kuźni zachowały się do dziś. Pierwsze dwa znajdują się obecnie w Zielniku Ogólnym w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu, natomiast trzeci zebrany przez Emanuela Czmoka w zielniku Johana Nepomuka Waltera Eberharda Dreszera (1872-1938) w Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska w Katowicach. Zapis w "Kronice Rybnickiej Kuźni" potwierdza też szczególne zainteresowanie okolicznych mieszkańców tym niezwykłym stanowiskiem przyrodniczym w hutniczym stawie. Według publikacji niemieckich i polskich było ono pod stałą ochroną i opieką.

W niemieckim roczniku statystycznym z końca XIX wieku czytamy: "Marsilea Quadrifolia licznie występuje w stawie przy Rybnickiej Kuźni, oddalonym od Rybnika na północny zachód o 1/2 mili. Odkryta 14.X.1871 r. przez von Fritza jest szczególnie godna uwagi jako bezcenne wzbogacenie naszej flory. Roślina nieobecna na żadnym z obszarów granicznych i do tej pory znana tylko z południowych krain." Po zmianie państwowości w 1922 roku również władze polskie objęły to stanowisko ścisłą ochroną.

Wielka osobliwość

W książce Andrzeja Czudecka (1901-1968) pt. "Osobliwości i zabytki przyrody województwa śląskiego", wydanej w 1929 roku w Krakowie przez Państwową Radę Ochrony Przyrody czytamy między innymi, że marsylia żyła w stawie już od dawna, jednak przed trzema laty z powodu wyschnięcia stawu znikła zupełnie. Ponownie pokazała się dopiero rok temu (1928), po wyszlamowaniu stawu i przywróceniu go do stanu pierwotnego. Podczas wizytacji tego stanowiska przez autora w 1929 roku roślina pomyślnie rozrastała się na trzech miejscach stawu zajmując niewielkie powierzchnie około 9 m kw., 4 m kw. i 2 m kw. (cdn)

Józef Kolarczyk

Dodaj komentarz

Komentarze

* - pole wymagane

Brak komentarzy
Czytaj także
pokaż więcej
e KULTURA
Rybnik. Miasto z ikrą
Możesz ten artykuł oznaczyć jako przeczytany
LEON
Tresna
Nasza sonda
Ile samochodów jest w Twojej rodzinie?




Praca w Niemczech
43124,44749,44744,44740,44722,44704,44747,44748,44742,44741,44738,44737,44736,44734,44733,44731,44730,44729,44728,44727,44726,44725,44724,44723,44721,44720,44719,44718,44717,44715,44714,44746,44745,44743,44695,44694,44681,44648,44574,44523,44440,44735,44739,44528,44442,44403,44450,44340,44173,43982,43745,41464,41185,41139,41093,40871,44529,44441,44407,44342,44279,35489,35311,35310,30320,28101