Ostoja - Domki nad morzem
ładowanie...

22 maja 2017

Imieniny:

ładowanie...

złóż życzenia

Znak zodiaku: Byk
sprawdź horoskop

Ogłoszenia:
  1. Motoryzacja
  2. Nieruchomości
  3. Lokale
  4. Mieszkania
  5. Handel
  6. Usługi
  7. Finanse
  8. Zdrowie i Uroda
  9. Praca
  10. Szukam pracy
  11. Zwierzęta
  12. Podaruję
  13. Różne
  14. Dodaj ogłoszenie
Na teren kampusu i do ZUS przyszły setki osób. Jutro kolejna odsłona akcji. Tym razem w Puls-Medzie przy ulicy Grynwaldzkiej.
22.05.2017
0
Dziś wszystkie linie autobusowe powinny być już obsłużone zgodnie z obowiązującym rozkładem jazdy. Czy tak będzie? Miejmy nadzieję.
22.05.2017
0
Policjanci z Żor wspólnie z kolegami z komendy wojewódzkiej w Katowicach zlikwidowali uprawę, gdzie rosło 250 krzewów konopi. Zabezpieczono także 22 lg marihuany i sprzęt do jej wytwarzania.
22.05.2017
0
To, co kiedyś było niemożliwe, dzisiaj powoli staje się faktem: dzieci uczą się pisać po śląsku
20.05.2017
2
Na bramie wisi tabliczka z informacją, że zamknięte do odwołania. Firma prowadząca ośrodek napisała na portalu społecznościowym, że problemem jest osoba prezydenta.
19.05.2017
1
Noc muzeów ściągnęła do Muzeum Miejskiego w Żorach tłumy. Tym razem można było wziąć udział w warsztatach poświęconych dawnym wydawnictwom, sposobom powstawania i ilustrowania książek. Był też wykład o historii 500 lat reformacji i wiele innych atrakcji
22.05.2017
0
Kotewka i marsylia, rybnickie osobliwości cz. 1
04.05.2017   Rybnik, Region   Historia   Wydanie: 2017/18 (3116)

Marsylia spreparowana przez Richarda von FritzeKotewka to znana roślina, ponieważ wizerunek jej listka znajduje się w herbie miasta. O marsylii jednak mało kto słyszał, tymczasem w stawie w Rybnickiej Kuźni znajdowało się jedno z jej nielicznych stanowisk w Europie!

Przez wieki stawy leżące wokół Rybnika, Smolnej i Wielopola przynosiły dominium rybnickiemu spore dochody, głównie z hodowli ryb, żyznych łąk, młynów oraz owocu orzecha wodnego zwanego też kotewką (Trapa natans). Roślina ta zakorzeniona w dnie akwenu była niepotrzebnym wodorostem zarastającym hodowlane, młyńskie i kuźnicze stawy, a jej wszędobylskie liście ukształtowane w pływającą różyczkę utrzymywały się na powierzchni wody dzięki pęcherzykom powietrza znajdujących się na ich końcach.

Orzech jak ziemniak

W lipcu i sierpniu wypuszczała biały kwiat, który przekształcał się w czterokolczasty orzech około 2 cm średnicy. Owoc ten o dużej zawartości skrobi był zbierany i sprzedawany jako artykuł spożywczy, który po ugotowaniu smakował jak dobry ziemniak. W 1628 roku państwo rybnickie ze sprzedaży orzecha miało 18 złotych dochodu, największe jednak żniwa odnotowano w latach 1659-1664, co świadczy też o nie najlepszym stanie stawów.

Dochód ze zbiorów i handlu orzechem wodnym musiał być spory, skoro w 1787 roku państwo rybnickie wydzierżawiło prawo użytku owocu kotewki za 25 talarów rocznie. Kotewka przez wieki była pospolitą rośliną i jeszcze w latach międzywojennych (1918-1939) obserwowano jej stanowiska w okolicach Rybnika. Ostatni egzemplarz znikł ze stawu Rudzkiego po roku 1945 i dziś kotewka należy do roślin wymierających objętych ścisłą ochroną.

Jedyne w Europie

Od niepamiętnych czasów rosła też w stawie hutniczym w Rybnickiej Kuźni niezwykle rzadka roślina wodna zwana marsylią (Marsilea quadrifolia). Ta czterolistna paproć z rodziny marsyliowatych żyjąca w płytkich wodach ściągała tu botaników nawet z zagranicy. Znikła z hutniczego stawu w okresie drugiej wojny światowej. Dogłębne badania dowiodły, że staw w Rybnickiej Kuźni był jedynym stanowiskiem w Europie tej rzadkiej paprotki. Pierwsze jego odkrycie poparte naukowym opisem miało miejsce 14 października 1871 roku.

Roślinę znalazł Richard von Fritze, aptekarz i botanik w Rybnika, który zasuszone egzemplarze przesłał do jednego z instytutów naukowych w Niemczech. W "Kronice Rybnickiej Kuźni" autorstwa Walentego Szwedy (1901-1980) czytamy: "Od niepamiętnych czasów znajdowała się w stawie w Rybnickiej Kuźni roślina wodna zwana marsylia. Była to jedyna roślina w całej Europie. (...) Zaginęła podczas okupacji niemieckiej w latach 1939-1945." I nie ma w tym zapisie żadnej przesady, gdyż następny okaz (...) został spreparowany w 1914 roku przez botanika Aloisa Juliusza Wernera, zaś kolejny w 1929 roku przez naukowca Emanuela Czmoka.

Przetrwały do dziś

Wszystkie zasuszone egzemplarze marsylii ze stawu w Rybnickiej Kuźni zachowały się do dziś. Pierwsze dwa znajdują się obecnie w Zielniku Ogólnym w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu, natomiast trzeci zebrany przez Emanuela Czmoka w zielniku Johana Nepomuka Waltera Eberharda Dreszera (1872-1938) w Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska w Katowicach. Zapis w "Kronice Rybnickiej Kuźni" potwierdza też szczególne zainteresowanie okolicznych mieszkańców tym niezwykłym stanowiskiem przyrodniczym w hutniczym stawie. Według publikacji niemieckich i polskich było ono pod stałą ochroną i opieką.

W niemieckim roczniku statystycznym z końca XIX wieku czytamy: "Marsilea Quadrifolia licznie występuje w stawie przy Rybnickiej Kuźni, oddalonym od Rybnika na północny zachód o 1/2 mili. Odkryta 14.X.1871 r. przez von Fritza jest szczególnie godna uwagi jako bezcenne wzbogacenie naszej flory. Roślina nieobecna na żadnym z obszarów granicznych i do tej pory znana tylko z południowych krain." Po zmianie państwowości w 1922 roku również władze polskie objęły to stanowisko ścisłą ochroną.

Wielka osobliwość

W książce Andrzeja Czudecka (1901-1968) pt. "Osobliwości i zabytki przyrody województwa śląskiego", wydanej w 1929 roku w Krakowie przez Państwową Radę Ochrony Przyrody czytamy między innymi, że marsylia żyła w stawie już od dawna, jednak przed trzema laty z powodu wyschnięcia stawu znikła zupełnie. Ponownie pokazała się dopiero rok temu (1928), po wyszlamowaniu stawu i przywróceniu go do stanu pierwotnego. Podczas wizytacji tego stanowiska przez autora w 1929 roku roślina pomyślnie rozrastała się na trzech miejscach stawu zajmując niewielkie powierzchnie około 9 m kw., 4 m kw. i 2 m kw. (cdn)

Józef Kolarczyk

Dodaj komentarz

Komentarze

* - pole wymagane

Brak komentarzy
Czytaj także
pokaż więcej
Rybnik. Miasto z ikrą
e KULTURA
Możesz ten artykuł oznaczyć jako przeczytany
Praca w Niemczech
Tresna
Nasza sonda
Czy kierowcy Transgóru wybrali dobrą formę walki o podwyżki?



43124,43282,43276,43274,43270,43266,43281,43284,43280,43279,43278,43277,43275,43273,43272,43271,43269,43268,43267,43265,43264,43263,43262,43261,43260,43248,43259,43258,43256,43255,43254,43251,43250,43249,43227,43189,43222,43165,43108,43050,43004,43223,43167,43121,43051,43011,43122,43090,43009,42902,42830,41464,41185,41139,41093,40871,43224,43168,43123,43065,43022,35489,35311,35310,30320,28101