Ekookna3
Nowiny
Ekookna3

22 lipca 2019

Imieniny:

ładowanie...

złóż życzenia

Znak zodiaku: Rak
sprawdź horoskop

Ogłoszenia:
  1. Motoryzacja
  2. Nieruchomości
  3. Mieszkania
  4. Handel
  5. Usługi
  6. Finanse
  7. Zdrowie i Uroda
  8. Nauka
  9. Praca
  10. Różne
  11. Dodaj ogłoszenie
Ładne, przytulne, czyste i komfortowe. Pediatria w rybnickim szpitalu wojewódzkim zmieniła się nie do poznania!
19.07.2019
0
Wojewódzki Szpital nr 2 W Jastrzębiu Zdroju jest wyjątkowy. Dlaczego? Choćby dlatego, że zapewnia kompleksową opiekę nad mamą i dzieckiem.
15.07.2019
4
Emerytowany proboszcz parafii św. Józefa Robotnika w Godowie jest podejrzany o molestowanie seksualne 14 chłopców i dziewczynek w latach 2001-2004.
04.07.2019
5
Kierowcy obawiają się, że po likwidacji prawoskrętu w rejonie stacji paliw i McDonald's na ulicy Żorskiej w Rybniku jeszcze trudniej będzie wjechać do centrum.
28.06.2019
20
NSA nakazał spółdzielni mieszkaniowej rozbiórkę dwukondygnacyjnego domu, który... powstał na dachu bloku. Wzniesiono go bowiem niezgodnie z arkanami sztuki budowlanej i wbrew planowi zagospodarowania. Mieszkańcy bloku obawiają się o swe bezpieczeństwo. Sęk w tym, że ani inwestor (spółdzielnia) ani osoba, która sfinansowała budowę nie kwapią się do rozbiórki. Przerzucają odpowiedzialność jeden na drugiego.
26.06.2019
1
Mieszkający w dzielnicy Rybnika Meksyku Artur Skorupa pokazuje drobinki piasku, które są w całym domu, a nawet w jedzeniu. Jego żona co dwa tygodnie myje okna, brudne od kurzu. To skutek kursujących w te i we wte ciężarówek
22.07.2019
0
Dzieje opactwa cystersów w Rudach cz. 2
18.04.2017   Rybnik, Region   Historia   Wydanie: 2017/15 (3113)

Rzeźba białego mnicha w pałacowym parkuDzięki cystersom Rudy stały się znane w całej Europie. Jak do tego doszło? Dziś ciąg dalszy opowieści o pracy białych braci.

Kościół zawsze był pierwszą budowlą założenia klasztornego i służył zazwyczaj nie tylko zakonnikom, ale też okolicznej ludności. Pierwszą drewnianą świątynię zbudowano w Rudach już w XIII wieku, następna, murowana, pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, konsekrowana była w 1303 roku i nadal służy wiernym. W XVII wieku gruntownie ją zmodernizowano oraz dobudowano zakrystię. W latach 1723-1726 wzniesiono kaplicę ku czci Najświętszej Maryi Panny wraz z kryptą grobową, dobudowano wieżę. Wnętrzu nadano wystrój barokowy. Kościół zdobiło jedenaście ołtarzy, wspaniała ambona, podwójne chóry i organy.

Kuracja dla wiernych

Przy kościele w Rudach do prowadzenia duszpasterstwa wśród wiernych powołano kurację. Kuratus (pleban) wyznaczany był przez opata, mieszkał w klasztorze i traktowany był jak zakonnik. Liczne nabożeństwa (poranne, do Matki Bożej, różaniec czy sumę z kazaniem) odprawiano zawsze bardzo uroczyste. Po sekularyzacji w 1810 roku kościół klasztorny wyniesiono do godności parafialnego. Odtąd kościołem i parafią zarządzał proboszcz, którego wspomagali kapelani.

W 1812 roku do parafii w Rudach należało około dwóch tysięcy wiernych z następujących miejscowości: Wielkie i Małe Rudy, Stodoły, Bargłówka, Stanica, Kolonia Rudzka i Jankowice Rudzkie. Przez pierwsze 100 lat po kasacji klasztoru i powołaniu parafii urząd proboszcza sprawowali kolejno: Wincenty Ostarek (1810 – grudzień 1814), Nepomucen Lorenz (1814 – styczeń 1826), Aleksy Kafka (1826 – sierpień 1831), Józef Łukaszczyk (1831 – grudzień 1846), Karol Wekcter (1846-1855), Fedor Wanjura (1855 – styczeń 1879), Jan Lipczyk (1879-1882), Maksymilian Thiel (1882-1886 administrator, wrzesień 1886 – październik 1919 proboszcz).

Gospodarka i przemysł

Na obszarach cystersów kwitło szkolnictwo, kultura, rozwijało się rolnictwo i przemysł. W 1585 roku wspomina się już o kuźnicy (hamerni) we wsi Stodoły, w której w 1747 roku zainstalowano wielki piec do wytopu rudy żelaza i dwa dodatkowe ogniska. Wkrótce dwa podobne ogniska uruchomili cystersi w Brantolce. Początkowo rudę żelaza wydobywano w Stanicy, jednak po wyczerpaniu się zasobów rudę musiano sprowadzać z Tarnowskich Gór, Radzionkowa i Nakła. W 1701 roku mnisi zbudowali hutę w Przeryciu (po roku uległa spaleniu), a trzecią w 1703 roku we wsi Nowiny.

W 1707 roku opactwo miało już pięć hut: dwie w Stodołach, dwie w Nowinach i jedną w Przeryciu. Żelazo barkami wywożono z przystani w Turzu nad Odrą do Wrocławia i dalej do Berlina. Opactwo posiadało też hutę miedzi w okolicy Małych Rud, hutę szkła w okolicy Zawady oraz gorzelnię i browary. Cystersi zajmowali się ogrodnictwem i pszczelarstwem, gospodarką leśną oraz prowadzeniem folwarków, co przynosiło im niezłe dochody. Większe folwarki to Stary Dwór, Mogiła, Damaszek, Biały Dwór, Stanica, Jankowice, Zwonowice, Ogrodzona, Stodoły i Chwałęcice. Prócz bydła, trzody i drobiu hodowano w nich owce, których wełnę bardzo cenili fabrykanci sukna z Hulczyna, Opawy i Żor.

Cysterskie szkoły

Cystersi prowadzili także edukację młodzieży. Już krótko po założeniu opactwa przy klasztorze utworzyli dla dzieci wiejskich szkołę ludową. W XVII wieku szczególną opieką otoczył ją opat Józef I (opat 1679-1696). Ważniejszy status posiadało cysterskie gimnazjum, czyli tzw. szkoła łacińska, którą założono 3 listopada 1744 roku na wzór zakładów jezuickich. Ponieważ w okolicy nie było podobnej placówki, rozwijała się imponująco, w roku 1784 naukę pobierało tam 201 uczniów. W latach 1744-1810 świadectwo dojrzałości uzyskało tam ponad 2 tysiące młodzieńców, z których aż 527 dzięki m.in. pomocy klasztoru poświęciło się stanowi duchownemu.

Zakwaterowanie, ubranie i wyżywienie uczniowie biedniejsi otrzymywali darmo lub za symboliczną opłatą, zaś nauka była bezpłatna. Nieoczekiwanie nakazem rządu z 20 sierpnia 1801 roku gimnazjum w Rudach zniesiono. Przy klasztorze pozostały zaledwie dwie klasy gimnazjalne, po kilku latach ich liczba klas co prawda wzrosła do sześciu. Kiedy jednak nadeszły czasy wojen napoleońskich i ciągłych niepokojów na początku XIX wieku, szkoła w Rudach upadła. Jej dorobek i tradycje przejęło powstałe w 1816 roku gimnazjum w Gliwicach.

Królewskie restrykcje

Przez prawie pięć i pół wieku cystersi pracowali i przekazywali ludności wiedzę. Dzięki nim Rudy stały się znane w całej Europie. Gdy w 1740 roku Śląsk dostał się pod panowanie pruskie, dla klasztoru nastały ciężkie czasy. Król Fryderyk II Wielki (1712-1786, władca od 1740) nakładał na kraj coraz większe ciężary podatkowe. Po wojnach śląskich (1740-1763) wymogi państwa stały się jeszcze bardziej uciążliwe. M.in. zażądano od opata utrzymywania statku na Odrze, zaopatrzenia wsi w sprzęt gaśniczy, założenia plantacji drzew morwowych, bielarni płótna, druciarni i ośmiu olejni, obsadzenia dróg publicznych drzewami, rozwinięcia przemysłu tkackiego, a nawet założenia plantacji bawełny i tytoniu. (cdn)

Józef Kolarczyk

Józef Kolarczyk
Dodaj komentarz

Komentarze

* - pole wymagane

Pracujący. 2017-04-19 19:36:14
Rudy i podatki.
Ciekawe czy były większe niż dziś , bo ZUS-u na szczęście nie opłacali i nie musieli się przenosić za granicę.A ile cystersi płacili tym co mieli alergię na pracę i pięcioro dzieci ?
Czytaj także
pokaż więcej
e KULTURA
Rybnik. Miasto z ikrą
Możesz ten artykuł oznaczyć jako przeczytany
Nasza sonda
Jakie jest Twoje zdanie na temat planowanej kopalni Paruszowiec?



42996,48036,48011,47938,47899,47893,48044,48042,48041,48040,48039,48038,48037,48035,48034,48032,48033,48031,48030,48029,48028,48027,48025,48024,48023,48022,48019,48018,48017,48016,48015,48010,47986,47985,47946,47890,47982,47928,47881,47833,47779,47983,47929,47882,47834,47780,44450,44340,44173,43982,43745,41464,41185,41139,41093,40871,46258,46120,46045,46031,46034