Ostoja - Domki nad morzem
KIA
ładowanie...

28 czerwca 2017

Imieniny:

ładowanie...

złóż życzenia

Znak zodiaku: Rak
sprawdź horoskop

Ogłoszenia:
  1. Motoryzacja
  2. Nieruchomości
  3. Lokale
  4. Mieszkania
  5. Handel
  6. Usługi
  7. Finanse
  8. Zdrowie i Uroda
  9. Praca
  10. Różne
  11. Dodaj ogłoszenie
W środę o godzinie 11 zacznie się test prawdy: o 11 przez nowe skrzyżowanie, które zastąpiło rondo Mikołowskie, przejadą pierwsze auta. I niebawem będzie wiadomo, na ile przebudowa poprawiła sytuację.
28.06.2017
0
Znany piłkarz wyłożył sporo kasy na budowę porządnego boiska w swoim rodzinnym osiedlu. Kiedy przed laty zaczynał tu kopać piłkę, warunki były zgoła inne.
28.06.2017
0
Marcin Stach został pełnomocnikiem prezydenta Piotra Kuczery ds. rewitalizacji. Będzie zarabiał 7,7 tysiąca zł netto. Stanowisko obejmie z dniem 1 lipca.
28.06.2017
0
Od końca 2016 roku istnieje w Rybniku pierwsza pracownia protetyczna kończyn wraz z warsztatem ortopedycznym działająca przy Zakładzie Rehabilitacji i Sklepie Medycznym Relax-Med.
Jest nadzieja, że może jeszcze w tym miesiącu coś drgnie w sprawie deputatów dla emerytów i rencistów. Glos w sprawie zabrał wiceminister Grzegorz Tobiszowski.
26.06.2017
2
Dzieje opactwa cystersów w Rudach cz. 2
18.04.2017   Rybnik, Region   Historia   Wydanie: 2017/15 (3113)

Rzeźba białego mnicha w pałacowym parkuDzięki cystersom Rudy stały się znane w całej Europie. Jak do tego doszło? Dziś ciąg dalszy opowieści o pracy białych braci.

Kościół zawsze był pierwszą budowlą założenia klasztornego i służył zazwyczaj nie tylko zakonnikom, ale też okolicznej ludności. Pierwszą drewnianą świątynię zbudowano w Rudach już w XIII wieku, następna, murowana, pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, konsekrowana była w 1303 roku i nadal służy wiernym. W XVII wieku gruntownie ją zmodernizowano oraz dobudowano zakrystię. W latach 1723-1726 wzniesiono kaplicę ku czci Najświętszej Maryi Panny wraz z kryptą grobową, dobudowano wieżę. Wnętrzu nadano wystrój barokowy. Kościół zdobiło jedenaście ołtarzy, wspaniała ambona, podwójne chóry i organy.

Kuracja dla wiernych

Przy kościele w Rudach do prowadzenia duszpasterstwa wśród wiernych powołano kurację. Kuratus (pleban) wyznaczany był przez opata, mieszkał w klasztorze i traktowany był jak zakonnik. Liczne nabożeństwa (poranne, do Matki Bożej, różaniec czy sumę z kazaniem) odprawiano zawsze bardzo uroczyste. Po sekularyzacji w 1810 roku kościół klasztorny wyniesiono do godności parafialnego. Odtąd kościołem i parafią zarządzał proboszcz, którego wspomagali kapelani.

W 1812 roku do parafii w Rudach należało około dwóch tysięcy wiernych z następujących miejscowości: Wielkie i Małe Rudy, Stodoły, Bargłówka, Stanica, Kolonia Rudzka i Jankowice Rudzkie. Przez pierwsze 100 lat po kasacji klasztoru i powołaniu parafii urząd proboszcza sprawowali kolejno: Wincenty Ostarek (1810 – grudzień 1814), Nepomucen Lorenz (1814 – styczeń 1826), Aleksy Kafka (1826 – sierpień 1831), Józef Łukaszczyk (1831 – grudzień 1846), Karol Wekcter (1846-1855), Fedor Wanjura (1855 – styczeń 1879), Jan Lipczyk (1879-1882), Maksymilian Thiel (1882-1886 administrator, wrzesień 1886 – październik 1919 proboszcz).

Gospodarka i przemysł

Na obszarach cystersów kwitło szkolnictwo, kultura, rozwijało się rolnictwo i przemysł. W 1585 roku wspomina się już o kuźnicy (hamerni) we wsi Stodoły, w której w 1747 roku zainstalowano wielki piec do wytopu rudy żelaza i dwa dodatkowe ogniska. Wkrótce dwa podobne ogniska uruchomili cystersi w Brantolce. Początkowo rudę żelaza wydobywano w Stanicy, jednak po wyczerpaniu się zasobów rudę musiano sprowadzać z Tarnowskich Gór, Radzionkowa i Nakła. W 1701 roku mnisi zbudowali hutę w Przeryciu (po roku uległa spaleniu), a trzecią w 1703 roku we wsi Nowiny.

W 1707 roku opactwo miało już pięć hut: dwie w Stodołach, dwie w Nowinach i jedną w Przeryciu. Żelazo barkami wywożono z przystani w Turzu nad Odrą do Wrocławia i dalej do Berlina. Opactwo posiadało też hutę miedzi w okolicy Małych Rud, hutę szkła w okolicy Zawady oraz gorzelnię i browary. Cystersi zajmowali się ogrodnictwem i pszczelarstwem, gospodarką leśną oraz prowadzeniem folwarków, co przynosiło im niezłe dochody. Większe folwarki to Stary Dwór, Mogiła, Damaszek, Biały Dwór, Stanica, Jankowice, Zwonowice, Ogrodzona, Stodoły i Chwałęcice. Prócz bydła, trzody i drobiu hodowano w nich owce, których wełnę bardzo cenili fabrykanci sukna z Hulczyna, Opawy i Żor.

Cysterskie szkoły

Cystersi prowadzili także edukację młodzieży. Już krótko po założeniu opactwa przy klasztorze utworzyli dla dzieci wiejskich szkołę ludową. W XVII wieku szczególną opieką otoczył ją opat Józef I (opat 1679-1696). Ważniejszy status posiadało cysterskie gimnazjum, czyli tzw. szkoła łacińska, którą założono 3 listopada 1744 roku na wzór zakładów jezuickich. Ponieważ w okolicy nie było podobnej placówki, rozwijała się imponująco, w roku 1784 naukę pobierało tam 201 uczniów. W latach 1744-1810 świadectwo dojrzałości uzyskało tam ponad 2 tysiące młodzieńców, z których aż 527 dzięki m.in. pomocy klasztoru poświęciło się stanowi duchownemu.

Zakwaterowanie, ubranie i wyżywienie uczniowie biedniejsi otrzymywali darmo lub za symboliczną opłatą, zaś nauka była bezpłatna. Nieoczekiwanie nakazem rządu z 20 sierpnia 1801 roku gimnazjum w Rudach zniesiono. Przy klasztorze pozostały zaledwie dwie klasy gimnazjalne, po kilku latach ich liczba klas co prawda wzrosła do sześciu. Kiedy jednak nadeszły czasy wojen napoleońskich i ciągłych niepokojów na początku XIX wieku, szkoła w Rudach upadła. Jej dorobek i tradycje przejęło powstałe w 1816 roku gimnazjum w Gliwicach.

Królewskie restrykcje

Przez prawie pięć i pół wieku cystersi pracowali i przekazywali ludności wiedzę. Dzięki nim Rudy stały się znane w całej Europie. Gdy w 1740 roku Śląsk dostał się pod panowanie pruskie, dla klasztoru nastały ciężkie czasy. Król Fryderyk II Wielki (1712-1786, władca od 1740) nakładał na kraj coraz większe ciężary podatkowe. Po wojnach śląskich (1740-1763) wymogi państwa stały się jeszcze bardziej uciążliwe. M.in. zażądano od opata utrzymywania statku na Odrze, zaopatrzenia wsi w sprzęt gaśniczy, założenia plantacji drzew morwowych, bielarni płótna, druciarni i ośmiu olejni, obsadzenia dróg publicznych drzewami, rozwinięcia przemysłu tkackiego, a nawet założenia plantacji bawełny i tytoniu. (cdn)

Józef Kolarczyk

Dodaj komentarz

Komentarze

* - pole wymagane

Pracujący. 2017-04-19 19:36:14
Rudy i podatki.
Ciekawe czy były większe niż dziś , bo ZUS-u na szczęście nie opłacali i nie musieli się przenosić za granicę.A ile cystersi płacili tym co mieli alergię na pracę i pięcioro dzieci ?
Czytaj także
pokaż więcej
Rybnik. Miasto z ikrą
e KULTURA
Możesz ten artykuł oznaczyć jako przeczytany
Praca w Niemczech
Tresna
Nasza sonda
Czy podoba ci się pomysł na promocję Rybnika poprzez kręcenie serialu telewizyjnego?



42996,43617,43610,43612,43578,43599,43618,43616,43615,43614,43609,43608,43600,43605,43604,43603,43602,43601,43598,43597,43596,43595,43594,43593,43591,43590,43589,43588,43587,43586,43585,43613,43573,43565,43559,43525,43606,43546,43494,43417,43351,43552,43495,43438,43419,43366,43611,43122,43090,43009,42902,41464,41185,41139,41093,40871,43550,43511,43418,43367,43301,35489,35311,35310,30320,28101