Ostoja - Domki nad morzem
Media Martk 26-28.05
ładowanie...

27 maja 2017

Imieniny:

ładowanie...

złóż życzenia

Znak zodiaku: Bliźnięta
sprawdź horoskop

Ogłoszenia:
  1. Motoryzacja
  2. Nieruchomości
  3. Lokale
  4. Mieszkania
  5. Handel
  6. Usługi
  7. Finanse
  8. Zdrowie i Uroda
  9. Praca
  10. Szukam pracy
  11. Podaruję
  12. Różne
  13. Dodaj ogłoszenie
Mariusz Pomykoł z Boguszowic zdobył pierwsze miejsce w tegorocznym, IV Dyktandzie Śląskim im. Ondry Łysohorskygo.
26.05.2017
0
Związkowcy firmy, która po połączeniu z KHW zatrudnia około 43 tysięcy ludzi, liczą na wsparcie szefa resortu.
26.05.2017
0
Burzliwa sesja miejska w Rybniku. Radni potrafią pokłócić się nawet o samorząd.
25.05.2017
2
Andrzej Matusiak rozpowszechnił o szefie spółdzielni mieszkaniowej informację, że był pijany, pomylił radiowóz z taksówką i awanturował się. I teraz ma kłopoty...
24.05.2017
10
Prezes firmy przyznaje, że jeśli miasto naliczy kary, będzie problem. Sama kwota za nierealizowanie przewozów to blisko 450 tysięcy. Do tego dochodzą koszty organizacji komunikacji zastępczej.
24.05.2017
4
Ogień strawił znaczną część domu jednorodzinnego przy ulicy Jankowickiej. Do szpitala przewieziono z objawami podtrucia dymem mężczyznę w średnim wieku. Strażacy rozbierają dach, na miejscu jest policja
27.05.2017
0
Dzieje opactwa cystersów w Rudach cz. 2
18.04.2017   Rybnik, Region   Historia   Wydanie: 2017/15 (3113)

Rzeźba białego mnicha w pałacowym parkuDzięki cystersom Rudy stały się znane w całej Europie. Jak do tego doszło? Dziś ciąg dalszy opowieści o pracy białych braci.

Kościół zawsze był pierwszą budowlą założenia klasztornego i służył zazwyczaj nie tylko zakonnikom, ale też okolicznej ludności. Pierwszą drewnianą świątynię zbudowano w Rudach już w XIII wieku, następna, murowana, pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, konsekrowana była w 1303 roku i nadal służy wiernym. W XVII wieku gruntownie ją zmodernizowano oraz dobudowano zakrystię. W latach 1723-1726 wzniesiono kaplicę ku czci Najświętszej Maryi Panny wraz z kryptą grobową, dobudowano wieżę. Wnętrzu nadano wystrój barokowy. Kościół zdobiło jedenaście ołtarzy, wspaniała ambona, podwójne chóry i organy.

Kuracja dla wiernych

Przy kościele w Rudach do prowadzenia duszpasterstwa wśród wiernych powołano kurację. Kuratus (pleban) wyznaczany był przez opata, mieszkał w klasztorze i traktowany był jak zakonnik. Liczne nabożeństwa (poranne, do Matki Bożej, różaniec czy sumę z kazaniem) odprawiano zawsze bardzo uroczyste. Po sekularyzacji w 1810 roku kościół klasztorny wyniesiono do godności parafialnego. Odtąd kościołem i parafią zarządzał proboszcz, którego wspomagali kapelani.

W 1812 roku do parafii w Rudach należało około dwóch tysięcy wiernych z następujących miejscowości: Wielkie i Małe Rudy, Stodoły, Bargłówka, Stanica, Kolonia Rudzka i Jankowice Rudzkie. Przez pierwsze 100 lat po kasacji klasztoru i powołaniu parafii urząd proboszcza sprawowali kolejno: Wincenty Ostarek (1810 – grudzień 1814), Nepomucen Lorenz (1814 – styczeń 1826), Aleksy Kafka (1826 – sierpień 1831), Józef Łukaszczyk (1831 – grudzień 1846), Karol Wekcter (1846-1855), Fedor Wanjura (1855 – styczeń 1879), Jan Lipczyk (1879-1882), Maksymilian Thiel (1882-1886 administrator, wrzesień 1886 – październik 1919 proboszcz).

Gospodarka i przemysł

Na obszarach cystersów kwitło szkolnictwo, kultura, rozwijało się rolnictwo i przemysł. W 1585 roku wspomina się już o kuźnicy (hamerni) we wsi Stodoły, w której w 1747 roku zainstalowano wielki piec do wytopu rudy żelaza i dwa dodatkowe ogniska. Wkrótce dwa podobne ogniska uruchomili cystersi w Brantolce. Początkowo rudę żelaza wydobywano w Stanicy, jednak po wyczerpaniu się zasobów rudę musiano sprowadzać z Tarnowskich Gór, Radzionkowa i Nakła. W 1701 roku mnisi zbudowali hutę w Przeryciu (po roku uległa spaleniu), a trzecią w 1703 roku we wsi Nowiny.

W 1707 roku opactwo miało już pięć hut: dwie w Stodołach, dwie w Nowinach i jedną w Przeryciu. Żelazo barkami wywożono z przystani w Turzu nad Odrą do Wrocławia i dalej do Berlina. Opactwo posiadało też hutę miedzi w okolicy Małych Rud, hutę szkła w okolicy Zawady oraz gorzelnię i browary. Cystersi zajmowali się ogrodnictwem i pszczelarstwem, gospodarką leśną oraz prowadzeniem folwarków, co przynosiło im niezłe dochody. Większe folwarki to Stary Dwór, Mogiła, Damaszek, Biały Dwór, Stanica, Jankowice, Zwonowice, Ogrodzona, Stodoły i Chwałęcice. Prócz bydła, trzody i drobiu hodowano w nich owce, których wełnę bardzo cenili fabrykanci sukna z Hulczyna, Opawy i Żor.

Cysterskie szkoły

Cystersi prowadzili także edukację młodzieży. Już krótko po założeniu opactwa przy klasztorze utworzyli dla dzieci wiejskich szkołę ludową. W XVII wieku szczególną opieką otoczył ją opat Józef I (opat 1679-1696). Ważniejszy status posiadało cysterskie gimnazjum, czyli tzw. szkoła łacińska, którą założono 3 listopada 1744 roku na wzór zakładów jezuickich. Ponieważ w okolicy nie było podobnej placówki, rozwijała się imponująco, w roku 1784 naukę pobierało tam 201 uczniów. W latach 1744-1810 świadectwo dojrzałości uzyskało tam ponad 2 tysiące młodzieńców, z których aż 527 dzięki m.in. pomocy klasztoru poświęciło się stanowi duchownemu.

Zakwaterowanie, ubranie i wyżywienie uczniowie biedniejsi otrzymywali darmo lub za symboliczną opłatą, zaś nauka była bezpłatna. Nieoczekiwanie nakazem rządu z 20 sierpnia 1801 roku gimnazjum w Rudach zniesiono. Przy klasztorze pozostały zaledwie dwie klasy gimnazjalne, po kilku latach ich liczba klas co prawda wzrosła do sześciu. Kiedy jednak nadeszły czasy wojen napoleońskich i ciągłych niepokojów na początku XIX wieku, szkoła w Rudach upadła. Jej dorobek i tradycje przejęło powstałe w 1816 roku gimnazjum w Gliwicach.

Królewskie restrykcje

Przez prawie pięć i pół wieku cystersi pracowali i przekazywali ludności wiedzę. Dzięki nim Rudy stały się znane w całej Europie. Gdy w 1740 roku Śląsk dostał się pod panowanie pruskie, dla klasztoru nastały ciężkie czasy. Król Fryderyk II Wielki (1712-1786, władca od 1740) nakładał na kraj coraz większe ciężary podatkowe. Po wojnach śląskich (1740-1763) wymogi państwa stały się jeszcze bardziej uciążliwe. M.in. zażądano od opata utrzymywania statku na Odrze, zaopatrzenia wsi w sprzęt gaśniczy, założenia plantacji drzew morwowych, bielarni płótna, druciarni i ośmiu olejni, obsadzenia dróg publicznych drzewami, rozwinięcia przemysłu tkackiego, a nawet założenia plantacji bawełny i tytoniu. (cdn)

Józef Kolarczyk

Dodaj komentarz

Komentarze

* - pole wymagane

Pracujący. 2017-04-19 19:36:14
Rudy i podatki.
Ciekawe czy były większe niż dziś , bo ZUS-u na szczęście nie opłacali i nie musieli się przenosić za granicę.A ile cystersi płacili tym co mieli alergię na pracę i pięcioro dzieci ?
Czytaj także
pokaż więcej
Rybnik. Miasto z ikrą
e KULTURA
Możesz ten artykuł oznaczyć jako przeczytany
Tresna
Praca w Niemczech
Nasza sonda
Czy kierowcy Transgóru wybrali dobrą formę walki o podwyżki?



42996,43329,43306,43321,43304,43302,43330,43327,43326,43324,43323,43322,43320,43318,43317,43316,43315,43314,43313,43312,43311,43310,43309,43308,43307,43303,43301,43298,43297,43296,43295,43328,43319,43305,43251,43250,43300,43222,43165,43108,43050,43223,43167,43121,43051,43011,43122,43090,43009,42902,42830,41464,41185,41139,41093,40871,43224,43168,43123,43065,43022,35489,35311,35310,30320,28101